Süleyman Demirel Üniversitesi

10 Eylül Dünya İlkyardım Günü

DÜNYA İLK YARDIM GÜNÜ
Dünya İlk Yardım Günü, ilk yardım uygulamaları hakkında toplumun bilgilendirilmesi, toplumda ilk yardım eğitimlerine yönelik duyarlılık oluşturulması ve ilk yardım konusuna yerel otoriteler ile basının ilgi ve desteğinin oluşturulması gibi amaçlarla 2001 yılından beri her yıl eylül ayının ikinci cumartesi günü kutlanmaktadır. Ülkemizde ise 2003 yılından itibaren Dünya İlk Yardım Günü kutlama etkinlikleri gerçekleştirilmektedir.
İlkyardım, yaşamı tehlikeye düşüren herhangi bir durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya kadar, hayatın kurtarılması ya da durumun kötüye gitmesini önleyebilmek amacı ile olay yerinde bulunan mevcut malzemelerle veya malzemesiz yapılan uygulamalardır. İlkyardım ihtiyacının ne zaman ve nerede karşımıza çıkacağı belli olmadığından, ilk yardımı herkes öğrenmeli, bilmeli ve gereken durumlarda kullanmalıdır. 
Dünyada her yıl yaklaşık 56.5 milyon civarında ölüm meydana gelmektedir. Bunların yaklaşık 15 milyonu kalp hastalıkları ve inme gibi damarsal sebeplerle olmaktadır. Bu gibi durumlar yanında travma, zehirlenme gibi sebeplerle ölümler de hızla artmaktadır. Bu tür durumlarda her an hasta veya yaralının başında bir sağlıkçı bulunamayacağından dolayı herkesin ilkyardımı öğrenmesi ve sağlık yardımı gelinceye kadar kişiyi yaşatması önem arz etmektedir.
İnsanoğlu bu gibi durumlar için ilk çağlardan beri yaşam kurtarma çabalarında bulunmuştur. Ülkemizde savaş alanında yaralanan ve hastalanan askerlere hiçbir ayırım gözetmeksizin yardım etmek arzusu ile 11 Haziran 1868 tarihinde "Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti" adıyla bugünkü Kızılay kurulmuştur. Yine bu zamanlarda (1871) Esmarch savaşta yaralanan kişilere bakım vererek ilkyardımın önemini ortaya koymuş ve Mayor tarafından geliştirilen üçgen sargının yaygın olarak kullanımını sağlamıştır. Birinci ve ikinci Dünya Savaşlarında çok sayıda hasta ve yaralı kara ambulansları yanında hastane trenler, gemiler, uçak ve helikopterler ile hastanelere taşınmış, özellikle Kore ve Vietnam savaşları sırasında askeri helikopterler yoğun bir şekilde yaralıları taşıma amacı ile kullanılmışlardır. Daha sonraki yıllarda Almanya ve İskandinav ülkelerinde Hava Kurtarma Örgütleri kurulmuş ve bu hizmetlere yönelik personel yetiştirilmeye başlanmıştır. 1960 yılı sonlarına doğru ABD ve Fransa’da ambulanslarda paramedikler ve hekimlerin görev almaya başlaması ile birlikte daha hızlı ve kaliteli acil sağlık hizmeti sunulmaya başlanmıştır. Ülkemizde ise Acil Sağlık Hizmetlerinin organize olarak verilmeye başlamasının geçmişi oldukça yakındır. İlk zamanlarda hastane bünyesinde hizmet vermeye başlayan ambulanslar, ilerleyen zamanlarda ilk defa “Hızır Acil 077” olarak İstanbul, İzmir ve Ankara'da gibi 3 büyük şehrimizde organize olarak sağlık hizmetlerini sürdürmeye başlamışlardır. 1994-95 yıllarında ilk defa 3 büyük ilde “112” ekipleri resmen kurulmaya başlamıştır. İlerleyen zaman içerisinde ambulans sayıları hızla armış ve tüm Türkiye’de hizmet vermeye başlamıştır. Yine 1993’de Dokuz Eylül Üniversitesi bünyesinde Ambulans ve Acil bakım Teknikeri (Paramedik) ve Sağlık Bakanlığının 1996 yılında Acil Tıp Teknisyeni yetiştirmeye başlaması ile 112 ambulanslarında bu personel görev almaya başlamıştır. 2007 yılında Kar Paletli Ambulanslar,  2008 yılında da ilk olarak helikopter ambulanslar göreve başlamıştır.
İlk Yardımın Amacı
Yaralı kişinin hayatının korunması ve mevcut durumunu iyileştirmek öncelikli amaçtır. Hayatın kurtarılması her şeyden önce gelir. Yani yaralı bir kişide hayatı tehdit eden bir durum varsa bu durumun ortadan kaldırılmasına çalışılmalıdır. İlkyardımın öncelikli amaçları;
- Hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak,
- Yaşamsal fonksiyonların sürdürülmesini sağlamak,
- Yaralının durumunun kötüleşmesini önlemek,
- İyileşmeyi kolaylaştırmak,
- Hayat kurtarmak,
- Durumunu korumak,
- Sakatlıkları önlemek.
Bu amaçları hedeflerken sağlık yardımı çağrılması (112 aranması) unutulmamalıdır.
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu, ilkyardımın insanlık adına rol alma ve hayat kurtarmak için ayrım gözetmeksizin insan onurunun korunması adına gösterilen faaliyet olduğunu, bu nedenle herkesin ilkyardımı öğrenmesinin gerektiğini belirtiyor. Ülkemizde İlkyardım eğitimi çeşitli dernekler ve kuruluşlar vasıtasıyla verilmektedir. Ayrıca okullarda Trafik ve İlk Yardım dersi vardır. Fakat en organize İlkyardım eğitimi 1987 yılında zorunlu İlkyardım dersleri konan ehliyet kurslarıdır. Bu kurslar sayesinde 1987 yılı sonrası ehliyeti olan herkes bu eğitimi almıştır. Fakat bu eğitimlerin belli sürelerle yenilenmesi gerekmesine rağmen bu eğitimler yenilenmemekte ve unutulmaktadır veya günümüz yeniliklerine göre eksik kalmaktadır.   
Dünya İlk Yardım Günü etkinliklerinin amaçları ise, halkın ilkyardım ile ilgili basit uygulamaların hayat kurtardığını, her bireyin ilkyardım öğrenmek ve hayat kurtarmak için yeterli potansiyele sahip olduğunu fark etmelerini sağlayarak ilkyardım öğrenmeye teşvik etmek, ilkyardımı öğrenmenin ne kadar kolay olduğunu göstermek, ilkyardım konusunda yerel otoritelerin ve basının ilgi ve desteğini artırmak, toplum tabanlı ilkyardım faaliyetlerinde paydaşlarla işbirliğinin ve sponsorların artmasını sağlamak, ilkyardım hizmetleri konusunda herkesin sorumluluk taşıması ile ilgili toplumsal bilinç oluşturmak ve “İlk Yardım Gönüllüsü” sayısını arttırmak oluşturmaktadır.
Doç. Dr. Önder TOMRUK
SDÜ Tıp Fakültesi Acil Tıp AD Başkanı
 
Yayın Tarihi: 8.9.2017
Okunma Sayısı: 96
Yayınlayan: SDÜ Araştırma ve Uygulama Hastanesi
Yukarı çık