SDÜ Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dalından Dr. Öğretim Üyesi Girayhan Çelik, kolorektal kanserlerin büyük ölçüde önlenebilir ve erken tanı ile tedavi edilebilir hastalıklar olduğunu ifade etti. Mart ayı Kolorektal Kanser Farkındalık Ayının, bireylerin kendi sağlıkları için sorumluluk almalarını teşvik etmek açısından önemli bir fırsat olduğunu dile getiren Dr. Öğretim Üyesi Çelik, erken tanının tedaviyi kolaylaştırmakla birlikte, yaşam süresini ve yaşam kalitesini de belirgin şekilde artırdığını söyledi.

Dr. Öğretim Üyesi Girayhan Çelik, şu bilgileri aktardı, “Kolorektal kanserler, dünya genelinde ve ülkemizde en sık görülen kanser türleri arasında yer almakta olup kansere bağlı ölümlerin önemli nedenlerinden biridir. Kalın bağırsak (kolon) ve rektumdan gelişen bu kanserler çoğu zaman yavaş ilerler ve uzun süre belirti vermeden gelişebilir. Ancak modern tarama yöntemleri sayesinde kolorektal kanserler erken dönemde tespit edilebilen ve hatta oluşmadan önlenebilen nadir kanser türlerinden biridir.

 

Kolorektal Kanser Nasıl Gelişir?

Kolorektal kanserlerin büyük çoğunluğu bağırsak iç yüzeyinde oluşan ve başlangıçta iyi huylu olan poliplerden gelişir. Bu poliplerin kansere dönüşmesi genelliklei uzun bir süreçte gerçekleşir.

Bu durum, düzenli tarama testlerinin neden hayati olduğunu açıkça göstermektedir. Çünkü tarama sırasında saptanan polipler çıkarılarak kanser gelişimi tamamen engellenebilir.

 

Risk Faktörleri Nelerdir?

Kolorektal kanser her bireyde görülebilmekle birlikte bazı kişilerde risk daha yüksektir:

● 50 yaş ve üzeri bireyler

● Ailede kolorektal kanser veya polip öyküsü bulunması

● İnflamatuvar bağırsak hastalıkları (Ülseratif kolit, Crohn hastalığı)

● Obezite ve hareketsiz yaşam tarzı

● Sigara ve alkol kullanımı

● Kırmızı ve işlenmiş et tüketiminin fazla olması

● Liften fakir beslenme alışkanlıkları

● Tip 2 diyabet varlığı

Risk faktörü bulunmasa bile belirli yaş grubundaki bireylerin düzenli taramaya katılması önerilmektedir.

 

Erken Dönemde Görülebilecek Belirtiler

Kolorektal kanser erken evrede çoğu zaman sessiz ilerler. Bu nedenle yalnızca şikayet oluşmasını beklemek doğru bir yaklaşım değildir. Bununla birlikte aşağıdaki belirtiler görüldüğünde mutlaka hekime başvurulmalıdır:

● Dışkılama alışkanlığında yeni başlayan değişiklikler

● Kabızlık veya ishalin uzun sürmesi

● Dışkıda kan veya koyu renkli dışkılama

● Karın ağrısı, şişkinlik hissi

● Açıklanamayan kilo kaybı

● Halsizlik ve kansızlık

● Tam boşalamama hissi

 

Bu belirtiler farklı hastalıklara bağlı olabilir; ancak erken değerlendirme ciddi sorunların gecikmesini önler.

Tarama Testleri: Türkiye Standartları ve Nereye Başvurulabilir?

Kolorektal kanser taramasının amacı, hastalık henüz belirti vermeden erken evrede saptanması ve kanser öncüsü lezyonların tespit edilmesidir. Türkiye’de ulusal sağlık politikaları gereği belirli yaş grubundaki bireylere tarama programları önerilmektedir.

 

Türkiye’de tavsiye edilen tarama standartları:

1. Gaitada Gizli Kan Testi (GGK):

○ 50 yaş ve üzeri tüm bireylerde yılda bir kez önerilir.

○ Basit bir dışkı örneği ile yapılır ve gözle görülmeyen kanın saptanmasını sağlar.

○ Sağlık ocakları, aile hekimlikleri veya devlet hastaneleri gibi temel sağlık hizmeti sunan merkezler tarafından yapılabilir.

2. Kolonoskopi:

○ Ortalama risk grubundaki bireylerde 50 yaşından itibaren önerilir.

○ 10 yıl arayla tekrarlanabilir veya doktorunuzun önerdiği sıklıkta yapılır.

○ Kolonoskopi hem tanı koymak hem de polipleri aynı seansta çıkarmak için altın standart yöntemdir.

○ Devlet ve üniversite hastaneleri, veya özel hastanelerde gerçekleştirilebilir.

 

Nereye başvurabilirsiniz?

● Aile Hekiminiz: İlk değerlendirme ve GGK yönlendirmesi için başvurabileceğiniz en kolay noktadır.

● Devlet Hastaneleri

● Üniversite Hastaneleri

● Özel Klinikler ve Hastaneler

Tarama programı ve hangi yöntemin sizin için uygun olduğuna karar verirken mutlaka bir sağlık profesyoneli ile görüşün.

 

Erken Tanı Neden Hayat Kurtarır?

Kolorektal kanser erken evrede saptandığında tedavi başarı oranı oldukça yüksektir. Erken evrede yakalanan hastalarda sağkalım oranları %90’ın üzerine çıkabilmektedir. Buna karşın ileri evrede tanı alan hastalarda tedavi süreci daha karmaşık hale gelmektedir.

Bu nedenle şikayet beklemeden tarama yaptırmak, kolorektal kanserle mücadelede en etkili yöntemdir.

 

Risk Nasıl Azaltılabilir?

Yaşam tarzı değişiklikleri kolorektal kanser riskini azaltmada önemli rol oynar:

● Liften zengin beslenme

● Sebze ve meyve tüketiminin artırılması

● Düzenli fiziksel aktivite

● Sağlıklı kilo korunması

● Sigara ve alkol kullanımının azaltılması

● Düzenli sağlık kontrolleri

 

Toplumsal Bilinç Hayat Kurtarır

Kolorektal kanserler büyük ölçüde önlenebilir ve erken tanı ile tedavi edilebilir hastalıklardır. Kolorektal Kanser Farkındalık Ayı, bireylerin kendi sağlıkları için sorumluluk almalarını teşvik etmek açısından önemli bir fırsattır.

Unutulmamalıdır ki;

erken tanı yalnızca tedaviyi kolaylaştırmaz, yaşam süresini ve yaşam kalitesini de belirgin şekilde artırır.

Belirti beklemeyin.

Taramanızı yaptırın.

Sağlığınızı ertelemeyin.

Erken tanı hayat kurtarır.